§ 6.2.3) Umiejętność rozpoznawania potrzeb uczniów i indywidualizowanie nauczania;
POTRZEBY ROZWOJOWE UCZNIÓW
W procesie psychospołecznego rozwoju dziecka ważną rolę odgrywa zaspokojenie jego potrzeb. Spełniają one funkcje regulatorów działań, są źródłem podejmowania przez dziecko różnych form aktywności.
Niezaspokojone potrzeby oraz związane z tym stany frustracji powodują powstawanie różnych zaburzeń w zachowaniu, trudności wychowawczych, nieprzystosowania społecznego.
Ochrona dziecka i jego potrzeb powinna rozpoczynać się tak wcześnie, jak to tylko możliwe.
Rozsądne i naturalne wychowanie uwzględniające indywidualność dziecka i jego indywidualne potrzeby, będzie skuteczną ochroną przed nałogami, sprawi, że dziecko będzie psychicznie zrównoważone, zaradne, pewne siebie, samodzielne, nie będzie ulegać uzależnieniom.
Piramida potrzeb na podstawie teorii A. Maslowa
Piramida potrzeb na podstawie teorii A. Maslowa
1. Potrzeby samorealizacji (dążenie do rozwoju swoich możliwości, posiadanie celów i spełnianie ich).
2. Potrzeby estetyczne (twórcza strona każdego człowieka związana z doświadczaniem piękna
i harmonii, wyrażanie swoich myśli i uczuć wobec tych doświadczeń).
3. Potrzeby poznawcze (potrzeba wiedzy, zrozumienia zjawisk i ich mechanizmów, potrzeba nowości, ciekawość świata, rozwój poznania wielozmysłowego).
4. Potrzeby szacunku i uznania (zaspakajanie potrzeby dominacji, uznania, poczucia własnej wartości i zaufania do siebie, uznania i prestiżu we własnych oczach i oczach innych ludzi, zwracanie na siebie uwagi, kształtowanie samooceny).
5. Potrzeby przynależności i miłości (potrzeba więzi, poczucia bycia kochanym przez najbliższe osoby, przezwyciężanie osamotnienia i nawiązywanie kontaktów z innymi ludźmi; kształtowanie obrazu samego siebie i otaczającego świata. Kłopoty z realizacją tych potrzeb powodują opóźnienie w sferze funkcji poznawczych, kłopoty z mową, kłopoty z funkcjonowaniem w grupie, społeczeństwie i problemy adaptacyjne).
6. Potrzeby bezpieczeństwa (opieka, wsparcie ze strony najbliższych osób, które daje spokój i jest motorem pobudzającym do dalszego sprawnego działania; pozwala ono uczyć się nowych rzeczy, daje zadowolenie i satysfakcję, otwiera na wyższe potrzeby psychiczne).
7. Potrzeby fizjologiczne (oddychanie, odżywianie, wydalanie, wzrost, ruch, rozmnażanie – zaspokojenie tych potrzeb jest konieczne do zaspokojenia kolejnych. Jeżeli nie są one zaspokojone, dominują nad innymi zachowaniami dziecka/człowieka, wypierają je na dalszy plan).
Wszystkie potrzeby wiążą się ze sobą i zaspakajanie jednej z nich wymaga zaspakajania kolejnej.
Źródła informacji przy rozpoznawaniu potrzeb uczniów, do których może docierać nauczyciel w szkole:
informacje zawarte w orzeczeniach lub opiniach poradni psychologiczno-pedagogicznej,
zaświadczenie lekarskie,
obserwacje prowadzone przez nauczycieli w szkole,
rozmowy/wywiady prowadzone z uczniami i ich rodzicami, nauczycielami, specjalistami, dyrektorem szkoły,
dane z ankiet, kwestionariuszy wypełniane przez uczniów, rodziców, nauczycieli,
analiza prac uczniów (wypracowania, rysunki, prace plastyczne itd.),
analiza osiągnięć uczniów,
dane z badań wykonane przez specjalistów (pedagog, psycholog, logopeda, terapeuta pedagogiczny, doradca zawodowy).
Działania skierowane do uczniów:
Szkoła wspierając wszechstronny rozwój ucznia, musi zachować właściwe proporcje między wiedzą a umiejętnościami i wychowaniem.
Rozpoznawanie potrzeb i planowanie zajęć:
Z perspektywy indywidualizacji nauczania wszyscy uczniowie wymagają od nauczycieli podmiotowego podejścia i zrozumienia ich trudności, a każdy uczeń ma określone potrzeby edukacyjne czy rozwojowe.
Ważne, by nauczyciel w ich rozpoznawaniu nie koncentrował się wyłącznie na dysfunkcjach i problemach uczniów, ale dostrzegał możliwości i potencjał rozwojowy, wykorzystując mocne strony w dalszej pracy.
Na bazie odpowiednio dokonanego rozpoznania możliwe jest właściwe planowanie i organizowanie zajęć z uwzględnieniem wykorzystywania aktywizujących metod i form pracy oraz zindywidualizowanie wymagań edukacyjnych.
